Poradnik naprawy

Jak wymienić sprzęgło manualnej skrzyni biegów

Sprzęgło znajduje się między silnikiem a manualną skrzynią biegów i pozwala kierowcy rozłączyć jedno od drugiego, aby ruszyć, zmienić bieg i się zatrzymać. Tarcza sprzęgła jest dociskana do koła zamachowego przez docisk i zużywa się w trakcie użytkowania. Aby się do niej dostać, trzeba oddzielić skrzynię biegów od silnika, co czyni tę pracę jedną z największych napraw w samochodzie. W tym poradniku skrzynia biegów oznacza manualną skrzynię biegów. Tarczę i docisk wymienia się razem, jako zestaw sprzęgieł. Łożysko oporowe albo wysprzęglik centralny, na którym jest ono osadzone, wymienia się razem z nimi, jeśli wymaga tego procedura producenta pojazdu lub instrukcja dołączona do zestawu. Ten poradnik dotyczy suchego sprzęgła z jedną tarczą w samochodzie osobowym albo lekkim pojeździe użytkowym z manualną skrzynią biegów i pedałem sprzęgła, przy czym koło zamachowe jest przykręcone do wału korbowego, a docisk jest zamocowany na kole zamachowym. Nie obejmuje dwusprzęgłowych i zautomatyzowanych skrzyń biegów, sprzęgieł uruchamianych przez siłownik zamiast przez linkę lub hydraulikę pedału, pojazdów hybrydowych ani sprzęgieł, w których docisk jest przykręcony do wału korbowego, a koło zamachowe jest zamocowane na docisku. Nie podaje też krok po kroku demontażu skrzyni biegów, który różni się w zależności od pojazdu: wskazuje, co ta praca z reguły obejmuje. Opisuje pracę ogólnie, a procedura producenta Twojego pojazdu i instrukcja dołączona do zestawu mają pierwszeństwo wszędzie tam, gdzie różnią się od tego opisu.

Opublikowano

Ten tekst został automatycznie przetłumaczony z języka angielskiego; tłumaczenie może zawierać błędy. Oryginał po angielsku

Bezpieczeństwo

Ta praca dotyczy hamulców, układu kierowniczego lub zawieszenia, gdzie błąd może spowodować wypadek. Stosuj procedurę i momenty dokręcania producenta pojazdu, a jeśli nie masz pewności, zleć sprawdzenie pracy warsztatowi. Zanim wyjedziesz na drogę, wypróbuj pojazd przy małej prędkości w bezpiecznym miejscu.

Zanim zaczniesz, zabezpiecz pojazd: na równym podłożu, z zaciągniętym hamulcem postojowym i wyłączonym zapłonem. Jeśli pojazd trzeba podnieść, podeprzyj go na podstawkach, nigdy na samym podnośniku. Jeśli ten poradnik różni się od instrukcji producenta pojazdu, stosuj się do producenta. Jeśli któryś krok jest niejasny, zleć pracę warsztatowi.

Znajdź części do swojego pojazdu

Wybierz pojazd, aby zobaczyć, co jest dla niego wymienione jako Zestaw sprzęgieł: numery OE, numery części aftermarket i parametry każdej części podane przez jej dostawcę.

Narzędzia

  • Warsztatowy podnośnik samochodowy albo podnośnik i podstawki przeznaczone do masy pojazdu, które utrzymują go na tyle wysoko, aby skrzynię biegów dało się opuścić i wysunąć, oraz kliny pod koła
  • Podnośnik do skrzyń biegów przeznaczony do masy skrzyni biegów, z pasem lub łańcuchem do przymocowania do niego skrzyni biegów
  • Wyposażenie, które producent pojazdu określa do podtrzymywania silnika, gdy skrzynia biegów jest wyjęta, na przykład belka do podtrzymywania silnika
  • Jeśli trzeba zdjąć koła: klucz do kół pasujący do mocowań koła oraz, jeśli koła mają mocowania zabezpieczające, ich adapter
  • Wszystko, co poradnik o akumulatorze podaje do odłączenia i ponownego podłączenia akumulatora
  • Klucze, nasadki z przedłużkami i przegubami, końcówki i wkrętaki do elementów mocujących skrzyni biegów, jej poduszek i wszystkiego, co odłącza się dla uzyskania dostępu, oraz szczypce do zapinek i opasek węży; procedura producenta pojazdu podaje, jakie rozmiary i rodzaje są potrzebne do tej pracy
  • Narzędzia specjalne, które procedura producenta pojazdu i instrukcja zestawu podają dla Twojego pojazdu, na przykład narzędzie montażowe do docisku samonastawnego, przyrządy pomiarowe do sprawdzania koła zamachowego lub bicia tarczy, ściągacz i wbijak do łożyska pilotującego, narzędzia do półosi napędowych, nakrętek piast i przegubów zawieszenia oraz to, co procedura podaje do zabezpieczenia kierownicy
  • Klucze dynamometryczne obejmujące każdą wartość dokręcania w tej pracy, od śrub docisku po poduszki i mocowania kół, oraz kątomierz do dokręcania, jeśli specyfikacja podaje dodatkowe dokręcenie o kąt
  • Narzędzie centrujące do sprzęgła, które pasuje do piasty nowej tarczy i do Twojego silnika, albo to, które podaje instrukcja zestawu
  • Narzędzie, które procedura podaje do zablokowania koła zamachowego przed obrotem
  • Czyste pojemniki na olej przekładniowy i na płyn hydrauliczny, osobny na każdy z nich, oraz kuweta do zbierania zmywacza do hamulców
  • Nowy olej przekładniowy i nowy płyn hydrauliczny rodzajów określonych przez producenta pojazdu, płyn z fabrycznie zamkniętego opakowania, wraz z tym, co jest potrzebne do ich czystego wlania, czysta woda do spłukania rozlanego płynu hamulcowego oraz każdy inny płyn, który procedura każe spuścić i uzupełnić
  • Jeśli układ hydrauliczny jest otwierany: wyposażenie do odpowietrzania, które podaje procedura producenta pojazdu
  • Czyste zaślepki i kapturki do otwartych połączeń hydraulicznych oraz do otworów po półosiach lub wale w skrzyni biegów
  • Zmywacz do hamulców
  • Smar dostarczony z zestawem albo ten, który określa producent pojazdu, do wielowypustu i mechanizmu wysprzęglającego
  • Drut lub pasy do podwieszenia odłączonych półosi lub wału oraz wysprzęglika tak, aby nie przeszkadzały
  • Etykiety, pisak i aparat do udokumentowania złączy, węży, przebiegu przewodów i linek oraz miejsca każdej śruby, a także marker do zaznaczenia położenia wału napędowego
  • Latarka lub lampa warsztatowa
  • Jeśli procedura przewiduje ustawienie lub adaptację po zakończeniu pracy: tester diagnostyczny, który potrafi je wykonać w Twoim pojeździe
  • Maska przeciwpyłowa, ochrona oczu, rękawice odporne na olej, płyn hamulcowy i zmywacz do hamulców oraz obuwie ochronne
  • Czyste, niepylące ściereczki

Kiedy wymienić sprzęgło

Sprzęgła nie wymienia się w ustalonym terminie. Jego tarcza zużywa się zawsze wtedy, gdy sprzęgło się ślizga, a ślizga się ono przy każdym ruszaniu pojazdu, dlatego to, jak długo wytrzyma, zależy od pojazdu, jego obciążenia, holowania przyczepy, ruchu, w jakim pojazd jest użytkowany, i sposobu jazdy. O tym, czy przyszedł czas na wymianę sprzęgła, decyduje to, jak ono działa. Jeśli harmonogram producenta Twojego pojazdu przewiduje kontrolę lub regulację sterowania sprzęgłem, trzymaj się go.

Zleć sprawdzenie sprzęgła, gdy zauważysz jeden z tych objawów:

  • Obroty silnika rosną pod obciążeniem, na przykład przy przyspieszaniu na wysokim biegu lub pod górę, a pojazd nie przyspiesza odpowiednio do nich: sprzęgło się ślizga
  • Zapach spalonego materiału ciernego, który wciąż powraca podczas normalnej jazdy
  • Punkt w skoku pedału, w którym sprzęgło zaczyna przenosić napęd, wyraźnie się przesunął albo sprzęgło zaczyna przenosić napęd dopiero na samym końcu skoku
  • Biegi trudno się włączają albo zgrzytają, mimo że pedał jest naciśnięty do końca, albo pojazd próbuje pełznąć przy naciśniętym pedale: sprzęgło nie rozłącza się całkowicie
  • Szarpanie przy ruszaniu
  • Szum, zgrzytanie, piszczenie lub grzechotanie, które pojawia się lub znika przy naciśnięciu albo zwolnieniu pedału sprzęgła
  • Pedał sprzęgła, który stał się ciężki, zostaje w dole, wraca powoli, jest gąbczasty lub drga
  • Poziom płynu hydraulicznego sprzęgła opada albo na styku silnika i skrzyni biegów pojawia się olej lub płyn

Nie każdą z tych usterek usuwa zestaw sprzęgieł. Sprzęgło, które się nie rozłącza, może mieć powietrze w układzie hydraulicznym albo wyciek z niego, niesprawną pompę sprzęgła lub niesprawny wysprzęglik, linkę, która jest postrzępiona, ciężko się przesuwa albo jest źle wyregulowana, albo zużyty mechanizm pedału. Ślizganie może być spowodowane olejem lub smarem na tarczy, na przykład z cieknącego uszczelnienia wału korbowego lub wałka sprzęgłowego skrzyni biegów, oraz sterowaniem sprzęgłem, które nie pozwala sprzęgłu załączyć się całkowicie. Szarpanie może pochodzić od zużytych poduszek silnika lub skrzyni biegów oraz od koła zamachowego uszkodzonego przez wysoką temperaturę, a grzechotanie, które zmienia się po naciśnięciu pedału, może pochodzić od dwumasowego koła zamachowego. Przed zakupem części zleć zdiagnozowanie usterki, i to warsztatowi, jeśli nie masz co do niej pewności: wiele usterek sterowania sprzęgłem leży poza obudową sprzęgła i można je naprawić bez demontażu skrzyni biegów, a wyciek pozostawiony bez naprawy może zepsuć nową tarczę tak, jak zepsuł starą.

Sprzęgło, które się ślizga, może się przegrzać i całkowicie zawieść, a przy sprzęgle, które się nie rozłącza, pojazd może się poruszyć przy włączaniu biegu albo przy uruchamianiu silnika na biegu. Nie jeźdź dalej z żadną z tych usterek i nie uruchamiaj silnika z włączonym biegiem. W razie potrzeby zleć odholowanie pojazdu.

Zanim zaczniesz

To nie jest praca dla początkujących. Skrzynia biegów jest ciężka i często wyjmuje się ją spod podniesionego pojazdu, a silnik trzeba podtrzymać tak, jak wymaga procedura producenta pojazdu; w niektórych pojazdach silnik i skrzynię biegów wyjmuje się razem albo zamiast niej wyjmuje się silnik. Zależnie od pojazdu, aby uwolnić skrzynię biegów, trzeba odłączyć półosie napędowe, przeguby zawieszenia, ramę pomocniczą, układ wydechowy lub wał napędowy, a na tej ramie pomocniczej może być zamocowana przekładnia kierownicza. Spadający pojazd, silnik lub skrzynia biegów mogą zabić, a błąd przy ponownym montażu tych części może spowodować wypadek. Wykonuj tę pracę tylko wtedy, gdy masz procedurę producenta pojazdu dla swojego pojazdu, silnika i skrzyni biegów, jego specyfikacje dokręcania, wyposażenie do podnoszenia i podpierania oraz narzędzia specjalne, których ta procedura wymaga, a także pomocnika, i masz pewność co do każdego kroku. W przeciwnym razie powierz tę pracę warsztatowi.

  • Przed rozpoczęciem zdobądź procedurę producenta pojazdu: jak demontuje się i montuje skrzynię biegów i co trzeba w tym celu odłączyć, jak w tym czasie podtrzymuje się silnik, które elementy mocujące i uszczelnienia trzeba wymienić na nowe, każdą specyfikację dokręcania i kolejność dokręcania, jak sprawdza się koło zamachowe i w jakich granicach, jak centruje się i montuje sprzęgło i czy docisk wymaga narzędzia montażowego, jaki smar stosuje się w którym miejscu, jakiego oleju wymaga skrzynia biegów i jak ustawia się jego poziom, jak odpowietrza się lub reguluje sterowanie sprzęgłem oraz co trzeba potem ustawić lub zaadaptować testerem diagnostycznym.
  • Ustal, jak zbudowane jest Twoje sprzęgło, ponieważ zależnie od tego różnią się kroki i zestaw. Sprzęgło jest wysprzęglane albo przez łożysko oporowe, które przesuwa się po tulei prowadzącej i jest poruszane przez widełki wysprzęglające, uruchamiane linką lub wysprzęglikiem umieszczonym na zewnątrz skrzyni biegów, albo przez wysprzęglik centralny, który jest osadzony wokół wałka sprzęgłowego skrzyni biegów wewnątrz obudowy sprzęgła i na którym osadzone jest łożysko oporowe. Sprzęgło jest typu pchanego albo ciągnionego, jego docisk może samoczynnie kompensować zużycie, a koło zamachowe jest dwumasowe albo jednomasowe.
  • Zaplanuj wymianę tarczy i docisku razem. Ustal na podstawie procedury producenta pojazdu i instrukcji zestawu, czy razem z nimi trzeba wymienić łożysko oporowe albo, jeśli sprzęgło jest wysprzęglane przez wysprzęglik centralny, ten wysprzęglik. Oba te elementy znajdują się wewnątrz obudowy sprzęgła: jeśli jeden z nich zostanie pozostawiony i później zawiedzie, skrzynię biegów trzeba będzie zdemontować ponownie. To, czy wymienia się koło zamachowe, widełki wysprzęglające i ich sworzeń, tuleję prowadzącą, łożysko pilotujące w wale korbowym oraz uszczelnienia wału korbowego i wałka sprzęgłowego, zależy od tego, czego wymaga procedura, i od ich stanu, który widać dopiero po wyjęciu skrzyni biegów: uwzględnij w planie zdobycie tych części.
  • Zanim pojazd zostanie rozebrany, miej pod ręką nowe części, elementy mocujące i uszczelnienia, które muszą być nowe, oraz olej przekładniowy i płyn hydrauliczny określone przez producenta pojazdu. Pojazdu nie da się przemieścić, dopóki praca nie zostanie zakończona.
  • Hydrauliczne sterowanie sprzęgłem pracuje z płynem, który określa dla niego producent pojazdu, a może to być płyn hamulcowy albo olej mineralny, i może mieć wspólny zbiornik z hamulcami. Ustal na podstawie procedury, jakiego płynu wymaga Twój pojazd i czy zbiornik jest wspólny. Używaj wyłącznie płynu określonego dla Twojego pojazdu i nigdy nie zastępuj go innym ani nie mieszaj płynów. Płyn hamulcowy jest szkodliwy i niszczy lakier: załóż rękawice i ochronę oczu, zbieraj to, co wycieka, a rozlany płyn natychmiast spłucz z lakieru dużą ilością wody.
  • Pył ze sprzęgła jest szkodliwy przy wdychaniu, a okładzina starej tarczy sprzęgła może zawierać azbest. Nie przedmuchuj sprzęgła ani obudowy sprzęgła sprężonym powietrzem i nie czyść ich szczotką na sucho: zbieraj pył na mokro, ściereczkami zwilżonymi zmywaczem do hamulców albo metodą opisaną przez producenta pojazdu, nie wzbijając go, zbieraj to, co ścieka, oraz załóż maskę przeciwpyłową, ochronę oczu i rękawice.
  • Zaparkuj pojazd na twardym, równym podłożu i wyłącz zapłon. Jeśli koła zostają na ziemi, podłóż pod nie kliny z obu stron. Podnoś pojazd tylko w punktach podanych przez producenta pojazdu, na warsztatowym podnośniku samochodowym albo na podstawkach przeznaczonych do jego masy, na tyle wysoko, aby skrzynię biegów dało się opuścić i wysunąć spod niego. Obciążenie podpór pojazdu zmienia się, gdy skrzynia biegów zostaje wyjęta, a praca wiąże się z ciągnięciem i pchaniem: upewnij się, że pojazd stoi pewnie, zanim pod niego wejdziesz i za każdym razem, gdy coś ciężkiego zostało zdjęte lub założone. Nigdy nie pracuj pod pojazdem podpartym wyłącznie podnośnikiem.
  • Zanim zaczniesz, poczekaj, aż silnik, układ wydechowy i skrzynia biegów ostygną.
  • Odłącz akumulator tak, jak opisuje poradnik o akumulatorze, do którego prowadzi odnośnik poniżej, z narzędziami i środkami ostrożności, których wymaga tamta praca, zanim odłączysz cokolwiek elektrycznego: przewód do rozrusznika jest pod napięciem, dopóki akumulator jest podłączony.
  • Oznacz każde złącze, każdy wąż, każdy przewód, każdą linkę i każdy wspornik, które odłączasz. Śruby łączące skrzynię biegów z silnikiem mogą różnić się długością, a niektóre z nich mocują też wspornik, przewód masowy lub rozrusznik: zanotuj, skąd pochodzi każda śruba, aby wróciła na to samo miejsce.
  • Nie otwieraj obiegu czynnika chłodniczego klimatyzacji ani żadnego innego przewodu, którego procedura nie każe otwierać. Zespół, który przeszkadza, odsuwa się na bok z podłączonymi przewodami, tak jak opisuje producent pojazdu, i zabezpiecza tak, aby na nich nie wisiał.

Od chwili odłączenia sterowania sprzęgłem od skrzyni biegów do chwili, gdy zostanie ono ponownie podłączone, a skrzynia biegów zamontowana, nikomu nie wolno naciskać pedału sprzęgła, chyba że wymaga tego procedura producenta pojazdu. Tłoczek wysprzęglika, który nie ma się o co oprzeć, może zostać wypchnięty, a wysprzęglik uszkodzony; sterowanie sprzęgłem trzeba wtedy naprawić i odpowietrzyć.

Jak wymienić akumulator w samochodzie

Dobór właściwego zestawu sprzęgieł

Sprzęgła różnią się średnicą tarczy i docisku, liczbą zębów i profilem piasty tarczy, która musi pasować do wałka sprzęgłowego skrzyni biegów, tym, czy są typu pchanego, czy ciągnionego, tym, czy docisk jest samonastawny, kołem zamachowym, z którym pracują, oraz sposobem wysprzęglania. Ten sam model może być budowany z kilkoma sprzęgłami, zależnie od silnika, skrzyni biegów, okresu produkcji i zamontowanego koła zamachowego. To, że zestaw da się przykręcić, nie znaczy jeszcze, że jest właściwy. Montuj tylko zestaw, który jest podany dla Twojego pojazdu i pasuje do zamontowanych w nim koła zamachowego, skrzyni biegów i mechanizmu wysprzęglającego.

Wybierz swój pojazd w selektorze na tej stronie, aby znaleźć numery części, które dostawcy podają dla jego silnika. Na stronie części pojazdu każdy numer części jest pokazany z parametrami podanymi przez jego dostawcę, takimi jak rodzaj zestawu sprzęgieł, średnice, liczba zębów, profil piasty, to, czy zestaw jest przeznaczony do pojazdów ze sprzęgłem pchanym, czy ciągnionym, to, czy jest przeznaczony do silników z dwumasowym kołem zamachowym, czy bez niego, oraz to, co jest dostarczane z zestawem.

  • Zawartość zestawu: dostawcy podają na przykład, że zestaw składa się z dwóch, trzech lub czterech części oraz że jest dostarczany z łożyskiem oporowym sprzęgła lub bez niego, z wysprzęglikiem centralnym lub bez niego albo z wysprzęglikiem sprzęgła, widełkami wysprzęglającymi, tuleją prowadzącą, kołem zamachowym, śrubami koła zamachowego, śrubami docisku lub smarem do sprzęgła. Porównaj zawartość opakowania z tym, czego potrzebuje Twoje sprzęgło, i z tym, co procedura producenta pojazdu nakazuje wymienić, a wszystko, co musi być nowe i nie jest dołączone, zdobądź osobno.
  • Koło zamachowe: przy niektórych zestawach dostawca podaje, że są przeznaczone do silników z dwumasowym kołem zamachowym albo do silników bez niego, że z zestawem dostarczane jest dwumasowe albo jednomasowe koło zamachowe, albo podaje producenta koła zamachowego i głębokość koła zamachowego, do których zestaw jest przeznaczony. Tarcza przeznaczona do dwumasowego koła zamachowego i tarcza przeznaczona do jednomasowego koła zamachowego z reguły nie są zamienne: weź zestaw pasujący do koła zamachowego zamontowanego w Twoim silniku, a jeśli podano producenta lub głębokość koła zamachowego, zidentyfikuj koło zamachowe na silniku przed zakupem.
  • Przebudowa: zestaw, który jego dostawca opisuje jako przebudowę z dwumasowego koła zamachowego na jednomasowe koło zamachowe, zastępuje dwumasowe koło zamachowe jednomasowym i przeznaczoną do niego tarczą. Zmienia konstrukcję wybraną przez producenta pojazdu i może przepuszczać więcej drgań i hałasu. Montuj taki zestaw tylko wtedy, gdy jest podany dla Twojego pojazdu, i tylko jako kompletny zestaw, a wcześniej ustal z dostawcą, czy nadaje się do Twojego pojazdu i sposobu jego użytkowania.
  • Pchane czy ciągnione: jeśli dostawca podaje, że zestaw jest przeznaczony do pojazdów ze sprzęgłem pchanym albo ze sprzęgłem ciągnionym, weź typ, który ma Twój pojazd. Oba typy nie są zamienne.
  • Narzędzia specjalne: przy niektórych zestawach dostawca podaje, że do montażu wymagane są narzędzia specjalne albo że nie są one konieczne. Niektóre dociski, które samoczynnie kompensują zużycie, trzeba montować narzędziem, którego użycie nakazuje ich producent. Ustal na podstawie instrukcji zestawu, jakich narzędzi on wymaga, i miej je, zanim zaczniesz.
  • Wysprzęglik centralny i czujnik: jeśli dostawca podaje liczbę otworów mocujących wysprzęglika centralnego albo to, że zestaw jest dostarczany z czujnikiem lub bez niego, porównaj to z częściami na Twojej skrzyni biegów i weź wersję, która do nich pasuje.
  • Zestawy, których ten poradnik nie obejmuje: zestaw, który według jego dostawcy jest przeznaczony do pojazdów z podwójnym sprzęgłem albo do sprzęgła mokrego, nie jest zestawem do suchego sprzęgła z jedną tarczą, które opisuje ten poradnik, a zestaw dostarczany z tarczą zwalniającą może być przeznaczony do konstrukcji sprzęgła, której ten poradnik nie obejmuje. Sprawdź procedurę producenta pojazdu i instrukcję zestawu, zanim oprzesz się na tym poradniku przy takim zestawie.
  • Wartości dokręcania: jeśli dostawca podaje dla numeru części moment dokręcania lub kąt dokręcania, strona części pojazdu pokazuje tę wartość tak, jak podaje ją dostawca, bez elementu mocującego, którego ona dotyczy. Nigdy nie stosuj takiej wartości do elementu mocującego na podstawie domysłów. Każdą specyfikację dokręcania bierz z procedury producenta pojazdu i z instrukcji dołączonej do zestawu.
  • Jeśli podano więcej niż jeden zestaw, mogą to być równoważne części różnych dostawców albo części przeznaczone do różnych wersji pojazdu. Jeśli dostawca podaje dla numeru części warunki, takie jak okres produkcji, zakres numerów nadwozia lub kod wyposażenia, strona części pojazdu pokazuje je przy tym numerze części: porównaj je ze swoim pojazdem. Jeśli podane informacje nie rozstrzygają, czy zestaw pasuje, przed zakupem zapytaj dostawcę lub producenta pojazdu.

Gdy stare sprzęgło jest wyjęte, porównaj z nim nowe części, zanim cokolwiek zamontujesz, ale nie traktuj starych części jako wzorca: sprzęgło zamontowane wcześniej samo mogło być niewłaściwe. Decyduje numer części podany dla Twojego silnika, którego podane warunki odpowiadają Twojemu pojazdowi, jego skrzyni biegów i jego kołu zamachowemu, a różnica średnicy, uzębienia piasty, otworów mocujących lub typu wymaga potwierdzenia przez dostawcę lub producenta pojazdu.

Wszystkie numery OE zestawów sprzęgieł w katalogu

Oddzielenie skrzyni biegów od silnika

Sposób wyjmowania skrzyni biegów zależy od pojazdu. Jeśli silnik jest umieszczony poprzecznie i napędza przednie koła, z reguły odłącza się półosie napędowe, a skrzynię biegów odsuwa się w bok i opuszcza. Jeśli silnik jest umieszczony wzdłużnie i napędza tylne koła, zdejmuje się wał napędowy i, zależnie od pojazdu, część układu wydechowego, a skrzynię biegów odsuwa się do tyłu. Przy napędzie na cztery koła dochodzą kolejne wały i zespoły, a w niektórych pojazdach silnik i skrzynię biegów wyjmuje się razem albo zamiast niej wyjmuje się silnik. Poniższe kroki wskazują, co ta praca z reguły obejmuje. Procedura producenta Twojego pojazdu podaje, co i w jakiej kolejności robi się w Twoim pojeździe, i to ona o tym rozstrzyga.

  1. Jeśli procedura przewiduje zdjęcie kół, poluzuj lekko ich mocowania, gdy pojazd jeszcze stoi na kołach. Zabezpiecz, podnieś i podeprzyj pojazd tak, jak opisano w części Zanim zaczniesz, i sprawdź, czy stoi pewnie, zanim pod niego wejdziesz. Odłącz akumulator tak, jak opisuje poradnik o akumulatorze, i zdejmij te koła.
  2. Zdemontuj to, co procedura podaje dla uzyskania dostępu, na przykład osłony podwozia, obudowę filtra powietrza z jej kanałami albo akumulator i jego podstawę. Złącza rozłączaj, a węże i osłony zdejmuj dopiero po zwolnieniu zapinki lub blokady, jeśli je mają, tak jak opisuje producent pojazdu, i na bieżąco oznaczaj każdy z tych elementów.
  3. Odłącz od skrzyni biegów to, co podaje procedura: z reguły linki lub cięgna mechanizmu zmiany biegów, złącza elektryczne na skrzyni biegów, na przykład złącza włącznika świateł cofania i czujników, oraz przewód masowy, jeśli jest do niej przykręcony. Nie zmieniaj ustawienia regulowanego połączenia mechanizmu zmiany biegów, chyba że procedura każe to zrobić.
  4. Odłącz sterowanie sprzęgłem od skrzyni biegów tak, jak opisuje producent pojazdu. Linkę odłącza się od mechanizmu wysprzęglającego i od jej wspornika. Wysprzęglik umieszczony na zewnątrz skrzyni biegów, jeśli procedura na to pozwala, odkręca się z nadal podłączonym przewodem i podwiązuje, nie zaginając ani nie naprężając przewodu. Jeśli procedura przewiduje rozłączenie przewodu hydraulicznego, co może mieć miejsce przy wysprzęgliku centralnym, rozłącz go w miejscu i w sposób opisany przez producenta pojazdu: zbierz płyn, który wycieka, natychmiast zamknij otwarte końce czystymi zaślepkami lub kapturkami tak, jak określa procedura, i nie dopuść, by płyn dostał się na lakier ani na cokolwiek, co należy do sprzęgła.
  5. Zanim skrzynia biegów zostanie poruszona, zdemontuj rozrusznik, jeśli jest przykręcony do obudowy sprzęgła albo przeszkadza, oraz każdy czujnik, który sięga do wnętrza obudowy sprzęgła, jeśli tak mówi procedura: taki czujnik może się ułamać przy odsuwaniu skrzyni biegów.
  6. Jeśli procedura przewiduje spuszczenie oleju przekładniowego, na przykład dlatego, że olej wypłynąłby przy wyjmowaniu półosi napędowych, spuść go do czystego pojemnika. Załóż korek spustowy z nowym uszczelnieniem, jeśli jest wymagane, i dokręć go zgodnie ze specyfikacją.
  7. Odłącz półosie napędowe lub wał napędowy tak, jak opisuje producent pojazdu. Zależnie od pojazdu obejmuje to nakrętkę piasty, przeguby zawieszenia, stabilizator, części układu wydechowego, osłony termiczne albo ramę pomocniczą lub belkę poprzeczną. Jeśli tak mówi procedura, przed odkręceniem wału napędowego zaznacz jego położenie na kołnierzach. Podwieś odłączone półosie lub odłączony wał drutem lub pasami tak, aby nie wisiały na swoich przegubach, nie rozsuwaj przegubu ani nie zginaj go bardziej, niż swobodnie się porusza, i chroń osłony przegubów oraz uszczelnienia wałów skrzyni biegów przed uszkodzeniem. Otwory po półosiach lub wale w skrzyni biegów zamknij czystymi zaślepkami. Jeśli zwrotnica jest odchylana na bok, nie naprężaj przewodu hamulcowego ani przewodu czujnika prędkości koła.
  8. Jeśli kolumnę kierownicy trzeba odłączyć od przekładni kierowniczej, na przykład dlatego, że opuszczana jest rama pomocnicza, na której zamocowana jest przekładnia kierownicza, najpierw zabezpiecz kierownicę tak, aby nie mogła się obrócić, jak opisuje procedura. Obracanie nią przy odłączonej kolumnie może uszkodzić zespół stykowy poduszki powietrznej za kierownicą.
  9. Podtrzymaj silnik wyposażeniem określonym przez producenta pojazdu, w punktach, które podaje procedura, zanim zostanie odkręcona jakakolwiek poduszka silnika lub skrzyni biegów. Uważaj, aby węże, przewody, wiązki przewodów i układ wydechowy nie były naprężane, gdy zmienia się położenie silnika.
  10. Podeprzyj skrzynię biegów podnośnikiem do skrzyń biegów i przymocuj ją do niego pasem lub łańcuchem. Następnie zdemontuj poduszki skrzyni biegów oraz każdą ramę pomocniczą lub belkę poprzeczną, którą podaje procedura.
  11. Odkręć śruby łączące skrzynię biegów z silnikiem, łącznie z tymi, do których dostęp jest od strony silnika, i zanotuj miejsce każdej z nich. Zdejmij każdą płytę osłonową obudowy sprzęgła, którą podaje procedura. Razem z pomocnikiem sprawdź, czy nic już nie łączy skrzyni biegów z silnikiem ani z nadwoziem: żadna linka, żaden przewód, przewód masowy ani wspornik.
  12. Jeśli sprzęgło jest typu ciągnionego, łożysko oporowe jest zablokowane w docisku. Zanim skrzynia biegów zostanie odsunięta, zwolnij łożysko z docisku albo z jego widełek tak, jak opisuje producent pojazdu; inaczej nie da się jej odsunąć.
  13. Razem z pomocnikiem zsuń skrzynię biegów prosto z kołków ustalających i utrzymuj ją w jednej osi z silnikiem, dopóki wałek sprzęgłowy nie wyjdzie ze sprzęgła. Nie dopuść, aby skrzynia biegów się przechyliła ani aby jej ciężar zawisł na wałku sprzęgłowym, dopóki wałek tkwi jeszcze w tarczy. Jeśli skrzynia biegów nie daje się odsunąć, poszukaj śruby lub wspornika, które są jeszcze zamontowane, albo zapieczonego kołka ustalającego; nie podważaj między powierzchniami przylegania narzędziem, które może je uszkodzić.
  14. Opuść skrzynię biegów na podnośniku i odsuń ją na bok. Odstaw ją tam, gdzie nie może się przewrócić ani stoczyć, i nie na wałku sprzęgłowym ani na mechanizmie wysprzęglającym. Zachowaj płytę, która znajduje się między silnikiem a skrzynią biegów, jeśli jest, i zapamiętaj, jak była zamontowana. Sprawdź, czy kołki ustalające nadal są w silniku lub w obudowie sprzęgła.

Nikomu nie wolno przebywać pod skrzynią biegów ani pod silnikiem, gdy którekolwiek z nich jest podnoszone lub opuszczane, i nikomu nie wolno sięgać między skrzynię biegów a silnik, gdy jedno z nich jest przemieszczane. Jeśli silnik zostaje w pojeździe, pozostaje podtrzymany tak, jak wymaga procedura, przez cały czas, gdy skrzynia biegów jest wyjęta. Nie przemieszczaj pojazdu, nie opieraj się o niego i nie ciągnij za niego bardziej, niż wymaga tego praca.

Demontaż starego sprzęgła

  1. Załóż maskę przeciwpyłową, ochronę oczu i rękawice. Zbierz pył z zewnętrznej strony docisku i z obudowy sprzęgła ściereczkami zwilżonymi zmywaczem do hamulców albo metodą opisaną przez producenta pojazdu, nie wzbijając go, a to, co ścieka, zbieraj do kuwety. Nie używaj sprężonego powietrza.
  2. Obejrzyj sprzęgło z lampą, zanim je rozbierzesz, i udokumentuj to, co widzisz. Olej, smar lub płyn rozbryzgany po obudowie sprzęgła pokazuje, że coś cieknie, a to, gdzie się zaczyna, wskazuje źródło.
  3. Zablokuj koło zamachowe przed obrotem narzędziem, które podaje procedura. Luzuj śruby docisku równomiernie, każdą po trochu i na krzyż, aż docisk przestanie naciskać na tarczę. Nie wykręcaj całkowicie jednej śruby, gdy pozostałe są jeszcze dokręcone.
  4. Przytrzymaj docisk, gdy wykręcasz jego ostatnie śruby: docisk i tarcza są wtedy luźne, a jedno i drugie jest na tyle ciężkie, by zranić, jeśli spadnie. Zdejmij je z koła zamachowego i jego kołków ustalających i zachowaj do porównania z nowymi częściami.
  5. Jeśli łożysko oporowe przesuwa się po tulei prowadzącej, zdejmij je z tulei i wyjmij z widełek wysprzęglających tak, jak opisuje producent pojazdu, a widełki wysprzęglające wyjmij, jeśli przewiduje to procedura. W sprzęgle ciągnionym łożysko, zależnie od konstrukcji, zostało w docisku albo na swoich widełkach.
  6. Jeśli sprzęgło ma wysprzęglik centralny, który jest wymieniany, odkręć go od skrzyni biegów tak, jak opisuje producent pojazdu, zbierając płyn, który z niego wypływa, i pozostaw zaślepkę lub kapturek na otwartym przewodzie.

Kontrola koła zamachowego, uszczelnień i mechanizmu wysprzęglającego

  1. Oczyść obudowę sprzęgła, powierzchnie przylegania silnika i skrzyni biegów oraz powierzchnię cierną koła zamachowego zmywaczem do hamulców na ściereczkach, zbierając to, co ścieka. Dwumasowe koło zamachowe, łożysko pilotujące i łożyska mechanizmu wysprzęglającego tylko przecieraj: nie spryskuj ich ani nie nasączaj, ponieważ zmywacz może wypłukać z nich smar.
  2. Znajdź źródło oleju, smaru lub płynu w obudowie sprzęgła, jeśli tam są: obejrzyj uszczelnienie wału korbowego za kołem zamachowym, uszczelnienie wałka sprzęgłowego skrzyni biegów i wysprzęglik. Wyciek trzeba naprawić według procedury producenta pojazdu, zanim zostanie założone nowe sprzęgło. Ten poradnik nie obejmuje tych napraw.
  3. Jednomasowe koło zamachowe sprawdź tak, jak opisuje producent pojazdu. Pęknięcia, głębokie rowki, próg zużycia, niebieskie lub ciemne plamy pozostawione przez wysoką temperaturę na powierzchni ciernej oraz uszkodzone zęby wieńca zębatego, z którym zazębia się rozrusznik, oznaczają, że koło zamachowe wymienia się albo regeneruje, jeśli producent pojazdu na to pozwala i w granicach, które podaje. Regeneracja to praca dla specjalisty i ten poradnik jej nie obejmuje.
  4. Dwumasowe koło zamachowe sprawdź tak, jak opisuje jego producent lub producent pojazdu, przyrządami pomiarowymi i w granicach, które podają. Smar, który z niego wyciekł, pęknięcia lub ślady działania wysokiej temperatury na jego powierzchni ciernej, uszkodzone zęby wieńca zębatego, odgłosy oraz luz między jego dwiema masami przekraczający te granice oznaczają, że się je wymienia. Powierzchni ciernej dwumasowego koła zamachowego nie poddaje się obróbce. Jeśli jego stanu nie da się ustalić z pewnością, zapytaj warsztat albo wymień je: koło zamachowe, które zawiedzie później, oznacza ponowny demontaż skrzyni biegów.
  5. Jeśli koło zamachowe jest wymieniane albo trzeba je zdjąć, zablokuj je, odkręć jego śruby tak, jak opisuje procedura, i podtrzymaj jego ciężar, gdy wychodzi ostatnia śruba: koło zamachowe jest ciężkie. Zamontuj koło zamachowe w tym jednym położeniu, na które pozwala kołnierz wału korbowego albo które podaje procedura, na czystych powierzchniach, z nowymi śrubami, jeśli producent pojazdu wymaga ich wymiany, i z gwintami przygotowanymi tak, jak opisuje procedura. Dokręć śruby w kolejności i etapach podanych w specyfikacji producenta pojazdu, kluczem dynamometrycznym i, jeśli specyfikacja je podaje, z dodatkowym dokręceniem o kąt.
  6. Jeśli w wale korbowym osadzone jest łożysko pilotujące lub tuleja pilotująca dla końca wałka sprzęgłowego, sprawdź, czy ten element pracuje płynnie i nie jest zużyty. Wymień go tak, jak opisuje producent pojazdu, ściągaczem i wbijakiem, które podaje procedura, jeśli jest zużyty, jeśli wymaga tego procedura albo jeśli zestaw zawiera nowy taki element do Twojego silnika.
  7. Sprawdź wałek sprzęgłowy skrzyni biegów: jego wielowypust musi być czysty, bez rdzy, starego smaru i uszkodzeń. Oczyść go ściereczką. Nasuń nową tarczę na wielowypust bez smaru: musi dać się nasunąć i swobodnie przesuwać się po nim bez przechylania. Zdejmij ją z powrotem.
  8. Jeśli łożysko oporowe przesuwa się po tulei prowadzącej, sprawdź, czy tuleja nie ma rowków i śladów zużycia, oraz sprawdź widełki wysprzęglające, ich sworzeń i ich łożyska pod kątem zużycia, pęknięć i luzu. Zużyte części wymień tak, jak opisuje producent pojazdu: przy zużytym mechanizmie wysprzęglającym nowe sprzęgło może nie być prawidłowo wysprzęglane.
  9. Obejrzyj to, co widać ze sterowania sprzęgłem: postrzępioną lub ciężko przesuwającą się linkę, przewód lub wąż, który jest przetarty, pęknięty lub mokry od płynu, oraz wysprzęglik, który cieknie lub ma rozdartą osłonę, wymienia się, zanim skrzynia biegów wróci na miejsce.
  10. Sprawdź, czy kołki ustalające są na miejscu i nieuszkodzone oraz czy powierzchnie przylegania są czyste, płaskie i bez zadziorów.

Olej, smar lub płyn hydrauliczny na okładzinach może zepsuć tarczę sprzęgła: zanieczyszczonej tarczy nie da się oczyścić i wymienia się ją. Nie montuj nowego sprzęgła przy wycieku, który nie został naprawiony, a okładzin tarczy oraz powierzchni ciernych docisku i koła zamachowego dotykaj tylko czystymi, suchymi rękami albo w czystych rękawicach.

Montaż nowego sprzęgła

  1. Przeczytaj instrukcję dołączoną do zestawu. Sprawdź nowe części z numerem części podanym dla pojazdu i porównaj je ze starymi, jak opisano w części Dobór właściwego zestawu sprzęgieł: średnicę tarczy i docisku, uzębienie piasty, otwory mocujące i otwory na kołki ustalające docisku oraz łożysko oporowe albo wysprzęglik centralny. Nie montuj części, która upadła, jest uszkodzona albo różni się od tego, co podano, dopóki różnica nie zostanie wyjaśniona.
  2. Jeśli wymaga tego instrukcja zestawu, usuń powłokę ochronną z powierzchni ciernej docisku oraz z powierzchni ciernej nowego koła zamachowego zmywaczem do hamulców na czystej ściereczce i pozwól zmywaczowi całkowicie odparować. Nie nakładaj zmywacza ani niczego innego na okładziny tarczy.
  3. Jeśli instrukcja zestawu wymaga sprawdzenia bicia tarczy przed montażem, sprawdź je tak, jak ona opisuje, i nie montuj tarczy przekraczającej granicę, którą ona podaje.
  4. Wielowypust wałka sprzęgłowego lub piasty tarczy nasmaruj tylko wtedy, gdy wymaga tego instrukcja zestawu lub producent pojazdu, dostarczonym lub określonym smarem i tak cienko, jak opisują. Przesuń tarczę po wałku tam i z powrotem, zdejmij ją i zetrzyj cały smar, który został wypchnięty: smar odrzucony na okładziny może zepsuć tarczę. Niektóre piasty montuje się bez smaru.
  5. Znajdź na nowej tarczy oznaczenie, które mówi, która strona jest zwrócona ku skrzyni biegów lub ku kołu zamachowemu, i przyłóż tarczę do koła zamachowego tak zwróconą. Jeśli na tarczy nie ma oznaczenia, to, którą stroną się ją zakłada, podaje instrukcja zestawu lub dostawca; nie wzoruj się na starej tarczy bez potwierdzenia. Tarcza założona odwrotnie może zawadzać o koło zamachowe lub docisk i uniemożliwić działanie sprzęgła, a skrzynię biegów trzeba wtedy wyjąć ponownie.
  6. Wycentruj tarczę na kole zamachowym narzędziem centrującym. Niewycentrowana tarcza może uniemożliwić wejście wałka sprzęgłowego przy montażu skrzyni biegów.
  7. Nałóż docisk na tarczę i na kołki ustalające koła zamachowego. Jeśli docisk samoczynnie kompensuje zużycie, a jego producent lub producent pojazdu nakazuje użycie narzędzia montażowego, zamontuj docisk tym narzędziem dokładnie według instrukcji: gdy docisk zostanie przykręcony bez niego, mechanizm nastawczy może się uruchomić, a sprzęgło nie działa wtedy prawidłowo. Zabezpieczenie transportowe docisku, jeśli jest, usuń wtedy, gdy mówi o tym jego instrukcja.
  8. Załóż śruby docisku, nowe, jeśli producent pojazdu wymaga ich wymiany albo są dostarczone z zestawem, i wkręć każdą najpierw ręką. Dokręcaj je równomiernie, każdą po trochu i na krzyż, tak aby docisk był dociągany równo, a następnie dokręć je zgodnie ze specyfikacją producenta pojazdu kluczem dynamometrycznym. Nie używaj narzędzia udarowego. Wyjmij narzędzie centrujące: musi wychodzić swobodnie. Zdejmij narzędzie blokujące koło zamachowe.
  9. Jeśli łożysko oporowe przesuwa się po tulei prowadzącej, zamontuj widełki wysprzęglające, ich sworzeń i łożysko oporowe, nowe, jeśli jest wymieniane, tak jak opisuje producent pojazdu. Smar nakładaj tylko tam, gdzie instrukcja zestawu lub procedura podaje miejsce smarowania, i tylko ten smar, który one podają: niektóre łożyska i tuleje montuje się na sucho. Sprawdź, czy łożysko swobodnie przesuwa się po tulei i jest trzymane w widełkach oraz czy widełki poruszają się swobodnie.
  10. Jeśli montowany jest nowy wysprzęglik centralny, załóż go z każdym nowym uszczelnieniem, którego potrzebuje, tak jak opisują jego instrukcja i producent pojazdu, i dokręć jego śruby zgodnie ze specyfikacją. Nie ściskaj wysprzęglika centralnego ręką, nie napełniaj go ani nie uruchamiaj, zanim skrzynia biegów zostanie zamontowana, chyba że każe to zrobić jego instrukcja, i trzymaj smar oraz zmywacz z dala od niego. Wysprzęglik centralny, który zostaje, sprawdź pod kątem wycieków i uszkodzeń tak, jak opisuje producent pojazdu.
  11. W sprzęgle ciągnionym zamontuj łożysko oporowe tak, jak opisuje producent pojazdu, aby mogło zablokować się w docisku podczas montażu skrzyni biegów albo po nim, zgodnie z tym, co przewiduje konstrukcja.
  12. Sprawdź z lampą, czy w obudowie sprzęgła ani na sprzęgle nic nie pozostało: żadne narzędzie, ściereczka, stara śruba ani osłona. Zaślepki i kapturki pozostają na otwartych przewodach i otworach do chwili podłączenia każdego z nich.

Tarczy założonej odwrotnie lub niewycentrowanej, docisku samonastawnego, którego mechanizm nastawczy się uruchomił, ani łożyska oporowego, które nie jest osadzone, nie da się poprawić, gdy skrzynia biegów jest już zamontowana. Sprawdź każdy z tych elementów, zanim skrzynia biegów wróci na miejsce.

Ponowny montaż skrzyni biegów

  1. Sprawdź jeszcze raz, czy kołki ustalające oraz płyta między silnikiem a skrzynią biegów, jeśli jest, są na miejscu, czy łożysko oporowe jest osadzone i czy widełki wysprzęglające są utrzymywane w położeniu, które podaje procedura. Zamocuj skrzynię biegów na podnośniku do skrzyń biegów.
  2. Razem z pomocnikiem podnieś skrzynię biegów i ustaw ją w jednej osi z silnikiem, na tej samej wysokości i pod tym samym kątem, a następnie wsuń wałek sprzęgłowy przez mechanizm wysprzęglający do piasty tarczy. Jeśli wielowypusty się nie zazębiają, obróć lekko wałek sprzęgłowy lub wał korbowy tak, jak opisuje procedura, narzędziem, które ona podaje, jeśli jest potrzebne. Nie używaj siły.
  3. Dosuń skrzynię biegów ręką, aż osiądzie na kołkach ustalających, a powierzchnie przylegania zetkną się na całym obwodzie. Nigdy nie dociągaj skrzyni biegów do silnika jej śrubami i nigdy nie dopuść, aby jej ciężar zawisł na wałku sprzęgłowym, gdy wałek tkwi w tarczy: jedno i drugie może wygiąć piastę tarczy, a sprzęgło może się wtedy nie rozłączać.
  4. Załóż śruby łączące skrzynię biegów z silnikiem, każdą na swoim miejscu i razem z tym, co mocuje, na przykład wspornikiem, przewodem masowym lub płytą osłonową. Wkręć każdą najpierw ręką i dokręć je zgodnie ze specyfikacją producenta pojazdu.
  5. W sprzęgle ciągnionym zablokuj łożysko oporowe w docisku tak, jak opisuje producent pojazdu, i sprawdź w sposób opisany w procedurze, czy się zablokowało.
  6. Zamontuj poduszki skrzyni biegów oraz ramę pomocniczą lub belkę poprzeczną, jeśli była zdjęta, z nowymi elementami mocującymi tam, gdzie są wymagane, ustawione i dokręcone tak, jak opisuje procedura: niektóre poduszki i elementy mocujące zawieszenia dokręca się dopiero wtedy, gdy pojazd stoi na kołach albo zespół ułoży się na poduszkach. Podnośnik do skrzyń biegów i wyposażenie podtrzymujące silnik zabierz dopiero wtedy, gdy poduszki utrzymują silnik i skrzynię biegów.
  7. Wyjmij zaślepki z otworów na półosie lub wał w skrzyni biegów i zamontuj półosie napędowe lub wał napędowy tak, jak opisuje producent pojazdu: z nowymi uszczelnieniami, zapinkami, nakrętkami i śrubami tam, gdzie są wymagane, wsuwając każdą półoś lub wał do końca, a wał napędowy zakładając w zaznaczonym położeniu. Zamontuj przeguby zawieszenia, stabilizator i nakrętkę piasty oraz podłącz ponownie kolumnę kierownicy, jeśli była odłączona, z każdym elementem mocującym nowym tam, gdzie jest to wymagane, i dokręconym zgodnie ze specyfikacją. Kierownicę zwolnij dopiero potem.
  8. Zamontuj rozrusznik, czujniki, złącza elektryczne, przewody masowe, linki lub cięgna mechanizmu zmiany biegów, układ wydechowy z nowymi uszczelkami tam, gdzie są wymagane, osłony termiczne i wszystko inne, co zostało zdjęte dla uzyskania dostępu, na przykład obudowę filtra powietrza z jej kanałami i podstawę akumulatora. Zapnij ponownie każdą zapinkę i każdą blokadę oraz poprowadź linki, przewody i węże tak, jak biegły wcześniej, z dala od układu wydechowego i ruchomych części.
  9. Podłącz sterowanie sprzęgłem tak, jak opisuje producent pojazdu. Linkę zamocuj do mechanizmu wysprzęglającego i do jej wspornika. Wysprzęglik umieszczony na zewnątrz skrzyni biegów przykręć z popychaczem osadzonym tak, jak opisuje procedura. Rozłączony przewód hydrauliczny podłącz ponownie, z nowym uszczelnieniem lub nową zapinką, jeśli są wymagane, po zdjęciu zaślepek lub kapturków.
  10. Jeśli olej został spuszczony lub ubył, napełnij skrzynię biegów olejem określonym przez producenta pojazdu, do poziomu, który podaje procedura. Załóż korki z nowymi uszczelnieniami tam, gdzie są wymagane, i dokręć je zgodnie ze specyfikacją. Jeśli procedura wymagała opróżnienia lub otwarcia innego układu, na przykład układu chłodzenia, napełnij go ponownie i odpowietrz tak, jak opisuje producent pojazdu.
  11. Upewnij się, że nie brakuje żadnej z użytych zaślepek, kapturków, pasów, drutów ani narzędzi, i sprawdź, czy nic z tego nie zostało na pojeździe.

Elementy mocujące półosi napędowych, przegubów zawieszenia, ramy pomocniczej i układu kierowniczego to części istotne dla bezpieczeństwa. Element mocujący użyty ponownie tam, gdzie wymagany jest nowy, albo niedokręcony zgodnie ze specyfikacją może się poluzować podczas jazdy. Sprawdź każdy z nich z procedurą, zanim założysz koła.

Odpowietrzenie, kontrola i próba

  1. Jeśli układ hydrauliczny był otwierany, odpowietrz sterowanie sprzęgłem według procedury producenta pojazdu i z użyciem wyposażenia, które ona podaje, oraz stosuj się do instrukcji nowego wysprzęglika centralnego: metoda, której ta instrukcja nie przewiduje, może uszkodzić wysprzęglik. Używaj wyłącznie nowego płynu określonego rodzaju z fabrycznie zamkniętego opakowania. Nie dopuść do opróżnienia zbiornika: jeśli jest on wspólny z hamulcami, do układu hamulcowego może się wtedy dostać powietrze i również ten układ trzeba odpowietrzyć, zanim pojazd pojedzie. Następnie ustaw poziom płynu między znakami, zamknij zbiornik i sprawdź pod kątem wycieków każde połączenie, które było otwierane.
  2. Linkę sprzęgła wyreguluj albo ustaw na nowo jej samoczynny regulator tak, jak opisuje producent pojazdu.
  3. Załóż zdjęte koła. Wkręć każde mocowanie koła najpierw ręką i dokręć je równomiernie na krzyż. Opuść pojazd na koła i dokręć mocowania kół zgodnie ze specyfikacją producenta pojazdu kluczem dynamometrycznym, a także dokręć wszystko, co według procedury dokręca się, gdy pojazd stoi na kołach.
  4. Podłącz ponownie akumulator tak, jak opisuje poradnik o akumulatorze, i wykonaj to, czego producent pojazdu wymaga potem. Jeśli procedura przewiduje ustawienie lub adaptację po wymianie sprzęgła, wykonaj je testerem diagnostycznym.
  5. Naciśnij kilka razy pedał sprzęgła. Musi poruszać się płynnie, z równomiernym oporem, i wracać do końca. Jeśli zostaje w dole, jest gąbczasty albo nie stawia oporu, nie uruchamiaj silnika: w układzie może być powietrze, może być wyciek albo mechanizm wysprzęglający może nie być osadzony, a najpierw trzeba znaleźć przyczynę.
  6. Uruchamiaj silnik wyłącznie na wolnym powietrzu, gdy pojazd stoi na kołach, hamulec postojowy jest zaciągnięty, skrzynia biegów jest w położeniu neutralnym, przed pojazdem i za nim jest wolne miejsce, nikt tam nie stoi i nikogo nie ma w pobliżu ruchomych części. Do uruchomienia naciśnij pedał sprzęgła, jeśli pojazd tego wymaga. Posłuchaj przy zwolnionym i przy naciśniętym pedale. Natychmiast wyłącz silnik, jeśli usłyszysz zgrzytanie, grzechotanie lub piszczenie ze sprzęgła.
  7. Przy silniku pracującym na biegu jałowym i z nogą na hamulcu naciśnij pedał sprzęgła do końca, odczekaj chwilę i włączaj kolejno każdy bieg, łącznie z wstecznym. Każdy bieg musi włączać się bez zgrzytania, a pojazd nie może próbować ruszyć, gdy pedał jest naciśnięty. Jeśli bieg zgrzyta albo pojazd ciągnie, sprzęgło się nie rozłącza: wyłącz silnik i zleć znalezienie przyczyny, zanim pojazd pojedzie.
  8. Wyłącz silnik i poszukaj z lampą wycieków: oleju przekładniowego przy uszczelnieniach wałów i przy korkach, płynu przy połączeniach hydraulicznych i na styku silnika i skrzyni biegów. Trzymaj się z dala od gorącego układu wydechowego. Jeśli musisz w tym celu wejść pod pojazd, ponownie podnieś go i podeprzyj tak, jak opisano.
  9. Zanim wyjedziesz na drogę, wypróbuj pojazd przy małej prędkości w bezpiecznym miejscu z dala od ruchu. Sprzęgło musi zaczynać przenosić napęd płynnie i bez szarpania, nie może się ślizgać, a każdy bieg musi się włączać. Sprawdź też, czy hamulce i układ kierowniczy działają tak jak wcześniej. Jeśli cokolwiek nie jest takie, jak powinno, nie jedź dalej: zleć sprawdzenie pojazdu warsztatowi.
  10. Zleć sprawdzenie geometrii kół, jeśli producent pojazdu wymaga tego po wykonanych pracach, z reguły wtedy, gdy odłączano ramę pomocniczą, części zawieszenia lub części układu kierowniczego.
  11. Nowe sprzęgło musi się dotrzeć. Stosuj się do tego, co instrukcja zestawu mówi o pierwszych jazdach; jeśli nie mówi inaczej, ruszaj łagodnie, nie pozwalaj sprzęgłu ślizgać się dłużej, niż to konieczne, i początkowo unikaj pełnego obciążenia i holowania przyczepy. Po pierwszych jazdach ponownie sprawdź poziom płynu, poszukaj wycieków i sprawdź elementy mocujące, które według procedury należy sprawdzić ponownie.
  12. Stary olej i stary płyn hydrauliczny, przechowywane osobno, oraz nasączone nimi ściereczki oddaj do punktu zbiórki odpadów niebezpiecznych. Starej tarczy i ściereczek, na których jest pył ze sprzęgła, pozbądź się zgodnie z lokalnymi przepisami, nie wzbijając pyłu; stary docisk i stare koło zamachowe to złom.

Błędy, których należy unikać

  • Praca pod pojazdem, który nie jest pewnie podparty, albo przemieszczanie skrzyni biegów bez podnośnika do skrzyń biegów i pomocnika
  • Odkręcenie poduszki, zanim silnik zostanie podtrzymany
  • Kupno zestawu sprzęgieł przed zdiagnozowaniem usterki
  • Montaż nowego sprzęgła przy cieknącym uszczelnieniu lub cieknącym wysprzęgliku
  • Pozostawienie łożyska oporowego lub wysprzęglika centralnego, których wymiany wymaga procedura lub instrukcja zestawu, albo zużytego mechanizmu wysprzęglającego
  • Montaż zestawu przeznaczonego do innego koła zamachowego albo tarczy z inną piastą
  • Założenie tarczy odwrotnie albo bez wycentrowania
  • Przykręcenie docisku samonastawnego bez narzędzia, którego użycie nakazuje jego producent
  • Dokręcanie śrub docisku jedna po drugiej zamiast równomiernie albo na wyczucie
  • Ponowne użycie śrub koła zamachowego lub innych elementów mocujących, których wymiany wymaga producent pojazdu
  • Nałożenie zbyt dużej ilości smaru na wielowypust albo smaru tam, gdzie instrukcja żadnego nie podaje
  • Dotykanie okładzin lub powierzchni ciernych zaolejonymi rękami
  • Dociąganie skrzyni biegów do silnika jej śrubami albo pozostawienie jej wiszącej na wałku sprzęgłowym
  • Naciskanie pedału sprzęgła, gdy skrzynia biegów jest wyjęta
  • Ściskanie wysprzęglika centralnego ręką albo odpowietrzanie go metodą, której jego instrukcja nie przewiduje
  • Zastosowanie wartości dokręcania do elementu mocującego, dla którego nie została podana
  • Wydmuchiwanie pyłu ze sprzęgła sprężonym powietrzem
  • Wyjazd na drogę, zanim zostaną wypróbowane sprzęgło, biegi, hamulce i układ kierowniczy

Co podają dostawcy

Na podstawie numerów części wymienionych jako Zestaw sprzęgieł na naszych stronach pojazdów (numery części: 5227, numery OE: 6905, pojazdy: 11336). Wartości różnią się w zależności od części: stosuj wartość podaną dla montowanej części oraz wartość producenta pojazdu, jeśli ją podaje.

ParametrCzęści z tą informacjąWartości z liczbą części
Clutch Kit Type331
  • 3-piece (RB) × 199
  • 2-piece × 101
  • 3-piece (RP) × 12
  • 3-piece (CSC) × 9
  • 4 piece (RB & SMF) × 7
  • 3-piece (DMF) × 1
  • 3-piece (SMF) × 1
  • 4 piece (RB & DMF) × 1
Clutch478
  • for vehicles with push type clutch × 387
  • Conversion from dual-mass flywheel to single-mass flywheel × 107
  • for vehicles with pull type clutch × 23
  • for vehicles with double clutch × 10
  • for vehicles with single disc clutch × 5
  • for vehicles with double disc clutch × 3
Clutch Type80
  • for wet clutch × 18
  • rigid sintered disc × 14
  • Rigid clutch disc with organic surfaces × 12
  • clutch disc with torsion springs × 8
  • rigid clutch disc × 8
  • sintered disc with torsion springs × 8
  • clutch disc with torsion springs with org. surfaces × 6
  • for dry clutch × 5
  • rigid clutch disc with special organic surfaces × 1
Engine Features/Arrangement226
  • for engines with dual-mass flywheel × 211
  • for engines without dual-mass flywheel × 14
  • for engines with retrofit single-mass flywheel × 1
Supplementary Article/Supplementary Info1719
  • with clutch pressure plate × 1000
  • with synthetic grease × 459
  • with central slave cylinder × 373
  • with flywheel screws × 234
  • without central slave cylinder × 171
  • with dual-mass flywheel × 164
  • with pressure plate screws × 126
  • without pilot bearing × 73
  • with single-mass flywheel × 63
  • with central slave cylinder, with clutch pressure plate, with dual-mass flywheel, with flywheel screws × 30
  • with clutch pressure plate, with dual-mass flywheel, with flywheel screws × 29
  • with clutch pressure plate, with dual-mass flywheel, with flywheel screws, with pressure plate screws × 18
  • +27
Supplementary Article/Supplementary Info 22412
  • with clutch release bearing × 1043
  • with clutch disc × 1035
  • without clutch release bearing × 264
  • without sensor × 255
  • Special tools for mounting not necessary × 222
  • with screw set × 92
  • Requires special tools for mounting × 86
  • without screw set × 84
  • with bolts/screws × 80
  • with flywheel × 65
  • with clutch disc, with clutch release bearing × 52
  • with clutch slave cylinder × 52
  • +35
Additional Information / Parts330
  • with high performance clutch grease × 323
  • with clutch release bearing × 203
  • with release fork × 21
  • with bolts × 14
  • with release plate × 12
  • with flywheel bolts × 7
  • with concentric slave cylinder × 5
  • with single mass flywheel × 3
  • with dual mass flywheel × 2
  • with clutch master cylinder × 1
  • with guide sleeve × 1
Clutch Pressure Plate Outer Diameter1223
  • 240 mm × 350
  • 215 mm × 136
  • 228 mm × 135
  • 200 mm × 121
  • 235 mm × 65
  • 230 mm × 57
  • 180 mm × 39
  • 229 mm × 32
  • 242 mm × 29
  • 190 mm × 27
  • 220 mm × 25
  • 260 mm × 23
  • +49
Diameter941
  • 240 mm × 197
  • 228 mm × 123
  • 200 mm × 105
  • 215 mm × 92
  • 230 mm × 60
  • 180 mm × 37
  • 235 mm × 32
  • 190 mm × 29
  • 220 mm × 27
  • 210 mm × 23
  • 260 mm × 20
  • 242 mm × 19
  • +51
Outer Diameter568
  • 240 mm × 85
  • 228 mm × 44
  • 200 mm × 41
  • 241 mm × 41
  • 215 mm × 26
  • 230 mm × 24
  • 229 mm × 19
  • 201 mm × 17
  • 190 mm × 15
  • 235 mm × 15
  • 216 mm × 14
  • 236 mm × 10
  • +76
Number of Teeth2616
  • 26 × 553
  • 21 × 537
  • 23 × 374
  • 28 × 368
  • 18 × 334
  • 10 × 144
  • 24 × 135
  • 22 × 76
  • 20 × 40
  • 17 × 25
  • 19 × 22
  • 14 × 5
  • +3
No. of Teeth373
  • 26 × 78
  • 21 × 62
  • 18 × 50
  • 28 × 46
  • 23 × 41
  • 24 × 19
  • 135 × 13
  • 22 × 13
  • 10 × 11
  • 132 × 8
  • 17 × 5
  • 133 × 4
  • +11
Hub Profile1757
  • 20.3x22.1 × 46
  • 22,1 x 20,3 × 36
  • 21 x 18 × 32
  • 29 x 10 × 31
  • 21.9x24.2 × 30
  • 20,3x22,1-28N × 28
  • 24,3 x 23 × 26
  • 21.8x24.2 × 25
  • 21,9 x 26 × 24
  • 24,2 x 21,8 × 23
  • 20x21,9-26N × 22
  • 24,8 x 21,2 × 22
  • +455
Number of mounting bores455
  • 6 × 158
  • 8 × 132
  • 2 × 79
  • 3 × 54
  • 7 × 22
  • 10 × 3
  • 4 × 3
  • 9 × 2
  • 0 × 1
  • 1 × 1
Number of mounting bores at central slave cylinder252
  • 2 × 127
  • 3 × 117
  • 4 × 7
  • 6 × 1
for flywheel manufacturer95
  • LUK × 41
  • SACHS × 32
  • VALEO × 17
  • Sachs × 3
  • LuK × 2
for flywheel depth68
  • 65 mm × 6
  • 37 mm × 5
  • 59 mm × 5
  • 64 mm × 4
  • 12,7 mm × 3
  • 13 mm × 3
  • 15,7 mm × 3
  • 39 mm × 3
  • 57 mm × 3
  • 62 mm × 3
  • 11.6 mm × 2
  • 17.6 mm × 2
  • +20
Tightening Torque221
  • 60 Nm × 130
  • 105 Nm × 36
  • 55 Nm × 11
  • 30 Nm × 9
  • 120 Nm × 7
  • 65 Nm × 7
  • 110 Nm × 6
  • 25 Nm × 5
  • 50 Nm × 3
  • 115 Nm × 2
  • 130 Nm × 2
  • 35 Nm × 2
  • +7
Tightening angle [degrees]119
  • 50 ° × 77
  • 90 ° × 35
  • 45 ° × 3
  • 40 ° × 2
  • 35 ° × 1
  • 60 ° × 1

Pytania i odpowiedzi

Jak długo wytrzymuje sprzęgło?

Nie ma ustalonego terminu. Tarcza zużywa się zawsze wtedy, gdy sprzęgło się ślizga, a ślizga się ono przy każdym ruszaniu pojazdu, dlatego jej trwałość zależy od pojazdu, jego obciążenia, holowania przyczepy, ruchu, w jakim pojazd jest użytkowany, i sposobu jazdy. Sprzęgło wymienia się, gdy się ślizga, nie rozłącza się już prawidłowo, szarpie lub hałasuje, a ustalono, że usterka leży w samym sprzęgle.

Jak rozpoznać zużyte sprzęgło?

Typowe objawy to obroty silnika rosnące pod obciążeniem, gdy pojazd nie przyspiesza odpowiednio do nich, wciąż powracający zapach spalonego materiału ciernego, wyraźnie przesunięty punkt, w którym sprzęgło zaczyna przenosić napęd, biegi, które trudno się włączają, szarpanie przy ruszaniu oraz odgłosy, które zmieniają się wraz z położeniem pedału sprzęgła. Kilka z tych objawów ma też inne przyczyny, takie jak usterka sterowania sprzęgłem, wyciek lub zużyte koło zamachowe, dlatego przed zakupem części zleć zdiagnozowanie usterki.

Czy mogę wymienić samą tarczę sprzęgła?

Tarczę i docisk wymienia się razem, jako zestaw sprzęgieł. To, czy razem z nimi trzeba wymienić łożysko oporowe albo, jeśli sprzęgło jest wysprzęglane przez wysprzęglik centralny, ten wysprzęglik, podają procedura producenta pojazdu i instrukcja zestawu. Demontaż skrzyni biegów stanowi większą część pracy, a używana część wewnątrz obudowy sprzęgła, która później zawiedzie, oznacza wykonanie go ponownie.

Czy razem ze sprzęgłem trzeba wymienić koło zamachowe?

To zależy od jego stanu i od tego, czego wymaga producent pojazdu. Koło zamachowe sprawdza się zawsze, gdy sprzęgło jest wyjęte, tak jak opisuje producent pojazdu lub producent koła zamachowego. Jednomasowe koło zamachowe z uszkodzeniami takimi jak pęknięcia, głębokie rowki lub ślady działania wysokiej temperatury wymienia się albo regeneruje u specjalisty, jeśli producent pojazdu na to pozwala i w granicach, które podaje. Dwumasowe koło zamachowe, które na przykład straciło smar, ma pęknięcia lub ślady działania wysokiej temperatury albo ma luz przekraczający podane granice, wymienia się; jego powierzchni ciernej nie poddaje się obróbce.

Czy dwumasowe koło zamachowe można zastąpić jednomasowym kołem zamachowym?

Tylko zestawem do przebudowy, który jest podany dla Twojego pojazdu, zamontowanym jako kompletny zestaw: jednomasowe koło zamachowe z przeznaczoną do niego tarczą. Taki zestaw zmienia konstrukcję wybraną przez producenta pojazdu i może przepuszczać więcej drgań i hałasu, dlatego wcześniej ustal z dostawcą, czy nadaje się do Twojego pojazdu i sposobu jego użytkowania.

Czy po wymianie sprzęgła trzeba je odpowietrzyć?

Tylko wtedy, gdy układ hydrauliczny był otwierany, jak przy wymianie wysprzęglika centralnego albo rozłączeniu przewodu hydraulicznego. Sprzęgło odpowietrza się wtedy według procedury producenta pojazdu i z użyciem wyposażenia, które ona podaje, stosując się do instrukcji nowego wysprzęglika centralnego. Sprzęgła uruchamianego linką się nie odpowietrza; jego linkę reguluje się albo ustawia się na nowo jej samoczynny regulator tak, jak opisuje producent pojazdu.

Czy mogę samodzielnie wymienić sprzęgło?

Tylko z procedurą producenta pojazdu i jego specyfikacjami dokręcania, warsztatowym podnośnikiem samochodowym lub podstawkami, które utrzymują pojazd dostatecznie wysoko, podnośnikiem do skrzyń biegów, wyposażeniem do podtrzymywania silnika, narzędziami specjalnymi, które podają procedura i zestaw, oraz pomocnikiem. Skrzynia biegów jest ciężka, a zależnie od pojazdu trzeba odłączyć półosie napędowe, części zawieszenia lub ramę pomocniczą, które są częściami istotnymi dla bezpieczeństwa. Jeśli nie masz pewności co do każdego kroku, powierz tę pracę warsztatowi.

Dlaczego nowe sprzęgło się nie rozłącza albo szarpie?

Częste przyczyny to powietrze w układzie hydraulicznym, tarcza założona odwrotnie albo taka, której piasta została wygięta przy montażu skrzyni biegów, docisk samonastawny, którego mechanizm nastawczy uruchomił się podczas montażu, zużyty lub nieosadzony mechanizm wysprzęglający, smar lub olej na okładzinach, zużyte koło zamachowe oraz niewłaściwy zestaw. Nie jeźdź dalej: zleć sprawdzenie sprzęgła, ponieważ większość tych przyczyn da się usunąć tylko po ponownym wyjęciu skrzyni biegów.

Który zestaw sprzęgieł pasuje do mojego samochodu?

Wybierz na tej stronie markę, model i silnik. Strona pojazdu wymienia numery części, które dostawcy podają dla tego silnika, każdy z parametrami określonymi przez jego dostawcę, jeśli je podaje. Ten sam model może być budowany z kilkoma sprzęgłami, dlatego porównaj średnicę, uzębienie piasty, typ i warunki podane przez dostawcę ze sprzęgłem, kołem zamachowym i skrzynią biegów swojego pojazdu.